વિશાખાપત્તનમ, જુલાઈ 29: ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પેટ્રોલિયમ એન્ડ એનર્જી (આઈઆઈપીઈ), વિશાખાપત્તનમના નિર્દેશક શાલિવાહન શ્રીવાસ્તવએ પેટ્રોલમાં એથેનોલ મિશ્રણ (ઈ20)ના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે, પેટ્રોલમાં ઉમેરાયેલ દરેક લિટર એથેનોલ આયાતિત જીવાશ્મ ઇંધણના એક લિટરની જગ્યાએ આવે છે. આ માત્ર ભારતની કાચા તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડતું નથી, પરંતુ દેશમાં ઉત્પાદિત નવિકરણશીલ ઇંધણના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપીને અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવે છે.
શ્રીવાસ્તવએ જણાવ્યું કે, એથેનોલ મિશ્રણથી ખેડૂતોને નવી આર્થિક સંભાવનાઓ મળે છે, ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રોજગારીનું સર્જન થાય છે અને પર્યાવરણ સંરક્ષણને પણ પ્રોત્સાહન મળે છે. દરેક લિટર એથેનોલ ભારતીય અર્થતંત્રમાં વધુ મૂલ્ય બનાવે છે અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરે છે.
તેઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, ઈ20 ઇંધણને પૂરતા પરીક્ષણ વિના લાગુ કરવામાં આવ્યું નથી. આને લાગુ કરવા પહેલા નીતિ આયોગ, ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયા (એઆરએઆઈ), સોસાયટી ઑફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (એસઆઈએએમ) અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ દ્વારા વ્યાપક તકનીકી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન એન્જિનની ટકાઉ ક્ષમતા, જંગ લાગવાની શક્યતા, વિવિધ સામગ્રીની અનુકૂળતા, વાહનની ડ્રાઇવેબિલિટી, ઉત્સર્જન, ઇંધણ કાર્યક્ષમતા અને કુલ પ્રદર્શન જેવા તમામ મહત્વના પાસાઓની ગહન તપાસ કરવામાં આવી.
તેઓએ વધુમાં જણાવ્યું કે, ઈ20 કોઈ નવું ઇંધણ નથી. વિશ્વના ઘણા દેશોમાં તેનો લાંબા સમયથી સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને બ્રાઝિલ જેવા દેશોમાં દાયકાઓથી વધુ એથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. ભારતમાં પણ એથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમની શરૂઆત 2001માં એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 2006માં ઈ5 લાગુ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ 2013-14 સુધી એથેનોલ મિશ્રણનું સ્તર લગભગ 1.5 ટકા જ રહ્યું. ઉત્પાદન ક્ષમતા, જરૂરી બિનમુલ્ય આધારભૂત માળખું અને નિયમનકારી વ્યવસ્થા વિકસિત થયા પછી, સરકારે તબક્કાવાર અને સંતુલિત રીતે એથેનોલ મિશ્રણનું ટકા વધાર્યું. સરકારે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં મળેલા અનુભવને પણ ધ્યાનમાં રાખ્યું છે.
તેઓએ જણાવ્યું કે, ભારતમાં દરરોજ લગભગ 8 કરોડ વાહન પેટ્રોલ પંપો પર ઇંધણ ભરાવવા પહોંચે છે, જેમાં લગભગ 80 ટકા પેટ્રોલ ચલિત વાહન છે. છેલ્લા સાડા ત્રણ વર્ષથી ઈ15 અથવા તેથી વધુ એથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જ્યારે ઈ19 અને ઈ20 ઇંધણ પણ છેલ્લા દોઢ વર્ષથી મોટા પાયે ઉપયોગમાં છે. આ અનુભવ એ સાબિત કરે છે કે, એથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણનો ઉપયોગ વ્યવહારિક અને સુરક્ષિત છે.
નિર્દેશકે આગળ જણાવ્યું કે, એથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ ભારતના ઊર્જા આત્મનિર્ભરતા અભિયાનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આથી વિદેશી નાણાંની બચત, ખેડૂતોની આવકમાં વૃદ્ધિ, ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મજબૂતી અને સ્વચ્છ પર્યાવરણ જેવા અનેક સકારાત્મક પરિણામો સામે આવી રહ્યા છે. આવનારા વર્ષોમાં એથેનોલ આધારિત ઇંધણ ભારતના ટકાઉ વિકાસ અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
–