કોલકાતા, 14 માર્ચ: ઉલૂબેરિયા લોકસભા ક્ષેત્ર પશ્ચિમ બંગાળના હાવડા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વપૂર્ણ સંસદીય ક્ષેત્ર છે, જે તેની સમૃદ્ધ રાજકીય ઇતિહાસ, સાંસ્કૃતિક વારસો અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ માટે જાણીતું છે.
ઉલૂબેરિયા સંસદીય ક્ષેત્ર 1952માં સ્થાપિત થયું હતું અને તેમાં કુલ 7 વિધાનસભા સીટો આવે છે, જેમ કે ઉલૂબેરિયા પૂર્વ, ઉલૂબેરિયા ઉત્તર (એસસી), ઉલૂબેરિયા દક્ષિણ, શ્યામપુર, બાગનાન, અમતા અને ઉદયનારાયણપુર. 2011ની જનગણના મુજબ, અહીંની વસ્તી લગભગ 20.52 લાખ છે, જેમાં 69.55 ટકા શહેરી અને 30.45 ટકા ગ્રામ્ય છે. આમાં અનુસૂચિત જાતિની વસ્તી 19.63 ટકા છે, જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ ખૂબ જ ઓછી (0.15 ટકા) છે. 2017ની મતદાર યાદીમાં અહીં લગભગ 15.41 લાખ મતદારો હતા. અહીંની મુખ્ય ભાષા બાંગ્લા છે, ઉપરાંત અંગ્રેજી અને ઉર્દૂ પણ બોલાય છે.
હાવડા જિલ્લો કોલકાતા સાથે જોડાયેલું શહેર છે, અને ઉલૂબેરિયા તેનો પ્રવેશ દ્વાર છે. આ ક્ષેત્રનો ઇતિહાસ 500 વર્ષ જૂનો છે, જે પ્રાચીન ‘ભુરશુત’ સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલો છે. 1578માં વેનિસના પ્રવાસી સેસારે ફેડેરિચી દ્વારા ‘બટોર’નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જે આજે બટોર વિસ્તાર છે. બ્રિટિશ કાળમાં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ અહીં ગામો વસાવ્યા. ઉલૂબેરિયા-II બ્લોક (72.21 વર્ગ કિમી) અર્ધ-શહેરી છે, જ્યાં જૂટ મિલો અને નાના ઉદ્યોગો છે, તેમજ 30 ટકા વસ્તી કૃષિ પર આધારિત છે. અહીં 8 ગ્રામ પંચાયતો છે, જેમ કે બનિબન, બાસુદેવપુર અને ઝોરગોરી. અહીંની 2011માં સાક્ષરતા દર 78.05 ટકા હતી.
ઉલૂબેરિયાની એક ખાસ ઓળખ એનું વાદ્યયંત્ર ક્લસ્ટર છે, જે ધુલાસિમલા, રંગમહલ, માઇખાલી અને દાદપુર ગામોમાં ફેલાયેલું છે. આ ક્લસ્ટર આઝાદી પછી શરૂ થયું હતું અને આજે દેશના સૌથી મોટા ક્લસ્ટરોમાં એક છે. અહીં સિતાર, સરોદ, ગિટાર, તાનપુરા જેવા વાદ્યયંત્રો બનાવવામાં આવે છે, જેમની મધુર ધ્વનિ અને ગુણવત્તા માટે દેશ-વિદેશમાં માંગ છે. પેઢીઓથી ચાલતી આ કારીગરી ક્ષેત્રની સાંસ્કૃતિક વારસો છે.
રાજકીય ઇતિહાસની વાત કરીએ તો, આ ક્ષેત્ર શરૂઆતમાં કોંગ્રેસનું ગઢ હતું, પરંતુ 1957માં ફોરવર્ડ બ્લોકે અહીં જીત નોંધાવી. 1960-70ના દાયકામાં કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (સીપીએમ)એ મજબૂત પકડ બનાવી અને હન્નાન મોલ્લાહ જેવા નેતાઓ 1980થી 2004 સુધી સતત સાંસદ રહ્યા. 2009માં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (ટીએમસી)એ બાજી પલટાવી અને સુલ્તાન અહમદને સીપીએમ સામે જીત મેળવી. 2017માં સુલ્તાન અહમદના અવસાન પછી ઉપચૂનાવમાં તેમની પત્ની સજદા અહમદે જીત મેળવી.
2019માં સજદા અહમદે 6,94,945 મતોથી જીત નોંધાવી, જ્યારે ભાજપના જોય બેનર્જી બીજા સ્થાને રહ્યા. 2024ના લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ સજદા અહમદ (ટીએમસી)એ શાનદાર જીત મેળવી, તેમને 7,24,622 મત મળ્યા (52.10 ટકા), ભાજપના અરુણોદય પૉલચૌધરીને 5,05,949 મત (36.38 ટકા) અને કોંગ્રેસના અઝહર મલ્લિકને 78,589 મત મળ્યા. ટીએમસી અહીં મજબૂત સ્થિતિમાં છે.
વર્તમાન સમયમાં (2026) વિસ્તારમાં વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારી જોરદાર ચાલી રહી છે. ઉલૂબેરિયા પૂર્વ, ઉત્તર અને દક્ષિણ જેવી સીટો પર ટીએમસીની સતત જીતનો ઇતિહાસ છે, પરંતુ ભાજપ પડકાર રજૂ કરી રહી છે. તાજેતરના સમાચાર મુજબ એસઆઈઆર (સ્પેશલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન) સુનાવણી દરમિયાન ઉલૂબેરિયા બ્લોકમાં કેટલાક વિવાદાસ્પદ ઘટનાઓ બની છે. રાજકીય પક્ષો વચ્ચે કેન્દ્રિય એજન્સીઓના દુરૂપયોગના આરોપો સાથે તણાવ છે, જ્યાં ટીએમસીએ રાજ્યવ્યાપી વિરોધ-પ્રદર્શન પણ કર્યું છે.
–
એસસીએચ/એબીએમ