નવી દિલ્હી, નવેમ્બર 5: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા નેતૃત્વમાં બુધવારે કેન્દ્રિય મંત્રિમંડળે અનેક મહત્વના નિર્ણય લીધા. તેમાં ‘વિસ્તાર’ યોજના, લિથિયમ-નિકેલ પ્રોસેસિંગ માટે 2,814 કરોડની કેપેક્સ યોજના, 14,500 કરોડની એનર્જી સ્ટોરેજ યોજના, અગ્નિવીર માટે નવો માર્ગ અને ફાસ્ટ ટ્રેક સ્પેશલ કોર્ટને 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવાની મંજૂરીનો સમાવેશ થાય છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર માહિતી આપતા જણાવ્યું કે આ નિર્ણયોનો ઉદ્દેશ્ય દેશમાં ડેટા વ્યવસ્થાપન, ઊર્જા સુરક્ષા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના પ્રોસેસિંગ, રક્ષા બળોમાં રોજગારી અને મહિલાઓ અને બાળકોને ન્યાય આપવા માટેની વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવવાનો છે.
તેઓએ યોજનાઓની માહિતી આપતા જણાવ્યું કે મંત્રિમંડળે ‘વિકસિત ભારત ઇનિશિયેટિવ ફોર સ્ટેટિસ્ટિકલ ટ્રાન્સફોર્મેશન, એનાલિટિક્સ એન્ડ રિસર્ચ’ (વિસ્તાર) યોજના 2026-27 થી 2030-31 સુધી અમલમાં મૂકવાની મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાના અંતર્ગત સંસાધનોનો વધુ અને લચીલા ઉપયોગ કરી શકાય છે. આથી મોટા સ્તરે સર્વેક્ષણોનું આયોજન, નવી સંશોધન પદ્ધતિઓનો વિકાસ, ડિજિટલ પરિવર્તન અને રાષ્ટ્રીય ડેટા વ્યવસ્થાપન વ્યવસ્થા મજબૂત કરવામાં મદદ મળશે.
તેઓએ જણાવ્યું કે સરકારએ મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના પ્રોસેસિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 2,814 કરોડ રૂપિયાની ‘કેપેક્સ સપોર્ટ યોજના’ને મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાથી લિથિયમ અને નિકેલ જેવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના પ્રોસેસિંગને પ્રોત્સાહન મળશે. આનો લાભ ઇલેક્ટ્રિક વાહન (ઈવી), બેટરી ઊર્જા ભંડારણ પ્રણાળી (બીઇએસએસ), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, રક્ષા અને વિશેષ સ્ટીલ જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોને મળશે.
તે ઉપરાંત, મંત્રિમંડળે ‘ગ્રિડ-સ્કેલ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ’ માટે ₹14,500 કરોડ રૂપિયાની ‘વાયબિલિટી ગેપ ફંડિંગ’ (વીજીએફ) યોજનાને પણ મંજૂરી આપી છે. આથી 92 ગીગાવોટ-ઘંટાની ઊર્જા ભંડારણ ક્ષમતા વિકસાવવામાં મદદ મળશે. આ પગલું નવિકરણ ઊર્જાને વીજ ગ્રિડ સાથે જોડવા, ગ્રિડની સ્થિરતા વધારવા અને લોકોને ચોવીસ કલાક સસ્તી વીજળી ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે સહાયક બનશે.
જયશંકરે જણાવ્યું કે સરકારએ અગ્નિવીરો માટે રક્ષા સેવાઓમાં જોડાવાનો નવો માર્ગ તૈયાર કર્યો છે. નવી વ્યવસ્થા મુજબ, 25 ટકા અગ્નિવીરોને સીધા રક્ષા બળોમાં નિયમિત નોકરીનો અવસર આપવામાં આવશે. બાકી 75 ટકા અગ્નિવીર માટે બે વર્ષની વધારાની સેવા અવધિ રાખવામાં આવશે. આ અવધિના પછી ઇચ્છુક અને નિર્ધારિત માપદંડોને પૂર્ણ કરનારા અગ્નિવીરોને નિયમિત સૈનિક તરીકે જોડાવાનો અવસર મળશે. આ નિર્ણયનો ઉદ્દેશ્ય તાલીમ પ્રાપ્ત યુવાનોને રક્ષા સેવાઓમાં વધુ અવસર પ્રદાન કરવાનો છે.
તેઓએ જણાવ્યું કે આ ઉપરાંત, બળાત્કાર અને પોક્સો મામલાઓ માટે ફાસ્ટ ટ્રેક અદાલતોની યોજના ચાલુ રાખવામાં આવી છે. મંત્રિમંડળે ‘ફાસ્ટ ટ્રેક સ્પેશલ કોર્ટ્સ’ની કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજનાને નાણાંકીય વર્ષ 2030-31 સુધી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે.
આ અદાલતોમાં બળાત્કાર અને પોક્સો કાયદા (બાળકોને યૌન ગુનાઓથી સંરક્ષણ અધિનિયમ) સાથે સંકળાયેલા મામલાઓની ઝડપથી સુનવણી કરવામાં આવે છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું યૌન ગુનાઓના પીડિતોને સમયસર ન્યાય આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે. કુલ મળીને, મંત્રિમંડળના આ નિર્ણયો દેશની આર્થિક, ઊર્જા, રક્ષા અને ન્યાય વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલાં માનવામાં આવી રહ્યા છે.