નવી દિલ્હી, 29 ઓક્ટોબર: ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત ગતિમાં છે અને નાણાં વર્ષ 27ની બીજી ત્રિમાસિકમાં જીડીપીના 7.35 ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ છે. આ માહિતી નાણાં મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે જાહેર કરવામાં આવેલી ઓક્ટોબર મહિના ની સમીક્ષામાં આપવામાં આવી છે.
માસિક સમીક્ષામાં જણાવાયું છે કે દેશની જીડીપી વૃદ્ધિને મજબૂત ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન, ઊર્જા ખપત, પોર્ટ ટ્રાફિક, જીએસટી સંગ્રહ અને ઓટોમોબાઇલ વેચાણ દ્વારા સહારો મળી રહ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે દેશમાં ખપત મજબૂત છે.
સમીક્ષામાં જણાવાયું છે, “નાણાં વર્ષ 2027ની પ્રથમ ત્રિમાસિકમાં 7.8 ટકા ની વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિના બાદ, આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26માં રજૂ કરેલા વિભાગના ‘નાઉકાસ્ટિંગ મોડલ’ અનુસાર, નાણાં વર્ષ 2027ની બીજી ત્રિમાસિકમાં વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિ 7.35 ટકા રહેવાની આશા છે.”
જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ મજબૂત રહી. ઓગસ્ટ 2026માં ‘ઇન્ડેક્સ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પ્રોડક્શન’ (આઈઆઈપી)માં વર્ષના આધારે 8 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ, જેમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રની 9 ટકા વૃદ્ધિનો મુખ્ય યોગદાન રહ્યો. સપ્ટેમ્બરમાં ‘ઇન્ડેક્સ ઓફ કોર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ’ (આઈસીઆઈ)માં વર્ષના આધારે 7.9 ટકા વૃદ્ધિ થઈ. સપ્ટેમ્બરમાં ‘એચએસબીસી ઇન્ડિયા મેન્યુફેક્ચરિંગ પીએમઆઈ’ ઓગસ્ટના 52.8થી વધીને 55.1 થઈ ગયો, જે ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિઓમાં ઝડપથી વધતા દર્શાવે છે.
નાણાં મંત્રાલયની સમીક્ષામાં જણાવ્યું છે, “હાલની નીતિગત પહેલ, રોકાણ અને કંપનીઓના સ્તરે થઈ રહેલા બદલાવ દર્શાવે છે કે ઉત્પાદન, સ્થાનિકીકરણ અને ટેકનિકલ ક્ષમતાઓ વધારવાના પ્રયાસો ચાલુ છે. આગળ વધવા માટે, ઉત્પાદન આધારને વિસ્તૃત કરવા માટે માપમાં વૃદ્ધિ, સ્થાનિક મૂલ્ય વધારવું, સપ્લાય ચેનને મજબૂત બનાવવું અને નિકાસ ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધાત્મકતા જાળવવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.”
વિશ્વવ્યાપી સ્તરે વધતી અનિશ્ચિતતાના બાવજૂદ, સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતનો બાહ્ય ક્ષેત્ર મજબૂત રહ્યો. આ દરમિયાન માલ અને સેવાઓના કુલ નિકાસમાં 11 ટકા (વર્ષના આધારે) વૃદ્ધિ નોંધાઈ. આ વૃદ્ધિમાં માલના નિકાસનો મુખ્ય યોગદાન રહ્યો, જેમાં 23.1 ટકા (વર્ષના આધારે)ની વૃદ્ધિ થઈ. તેમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી.
આ ઉપરાંત, ભારતની બાહ્ય સ્થિતિને પૂરતું વિદેશી ચલણ ભંડાર પણ સહારો આપતું રહ્યું, જે 16 ઓક્ટોબર 2026 સુધી 721 અબજ ડોલરના સ્તરે હતું.
આ દરમિયાન ભારતના નાણાંકીય ક્ષેત્રે પણ મજબૂતી દર્શાવી. વૈશ્વિક સ્તરે સૉવરેને બોન્ડ યીલ્ડમાં વૃદ્ધિ અને ઇક્વિટી બજારોમાં ઉતાર-ચઢાવનો આ પર ખૂબ ઓછો અસર થયો. મની માર્કેટમાં કામકાજ સુચારૂ રીતે ચાલતું રહ્યું; બજાર દરો નીતિ રેપો દરના નજીક રહી અને ઓએમઓ (ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ) દ્વારા વધારાની નકદને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યું. કુલ બેંક ક્રેડિટ વૃદ્ધિમાં પણ તેજી રહી, જે વર્ષના આધારે 21.6 ટકા સુધી વધીને પહોંચી ગઈ.
સમીક્ષાના અનુસાર, આવનારા સમયમાં મોંઘવારીના બીજા તબક્કાના અસરને રોકવા માટે તાજેતરમાં વધારેલ વ્યાજ દરોનો અસર, કેન્દ્રિય બેંક દ્વારા નકદના સક્રિય વ્યવસ્થાપન પર આધાર રાખશે.
–
એબીએસ