નવી દિલ્હી, માર્ચ 5: મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે ગુરુવારના રોજ કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓયલ)ની કિંમતોમાં 2 ટકા કરતાં વધુની વધારાની નોંધ કરવામાં આવી છે. સપ્લાય પર અસર થવાના કારણે કિંમતોમાં ઉછાળો આવ્યો છે, કારણ કે ઈરાને હોર્મુઝ જળડમરૂમથ (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) બંધ કરી દીધું છે.
સવારના શરૂઆતના વેપારમાં ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ એક્સચેન્જ પર બેન્ચમાર્ક ક્રૂડનો એપ્રિલ કોન્ટ્રાક્ટ 2.43 ટકા વધીને 83.26 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર વેપાર કરી રહ્યો હતો.
જ્યારે ન્યૂયોર્ક મર્કેન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (એનવાયમેક્સ) પર વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમિડિયેટ (ડબલ્યુટીઆઈ)નો એપ્રિલ કોન્ટ્રાક્ટ 2.63 ટકા વધીને 76.63 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો.
રિપોર્ટ્સ મુજબ, હોર્મુઝ જળડમરૂમથમાંથી પસાર થતા એક કન્ટેનર જહાજ પર પ્રોજેક્ટાઇલથી હુમલો થયો, જેના કારણે જહાજને નુકસાન થયું છે.
તેલની કિંમતોમાં સતત વધારાનો અસર ભારતના આયાત બિલ પર પડી શકે છે. જો કાચા તેલની કિંમત આખા વર્ષ માટે પ્રતિ બેરલ 1 ડોલર વધે છે, તો ભારતનું આયાત બિલ લગભગ 16,000 કરોડ રૂપિયાં સુધી વધવા શક્ય છે.
આ વચ્ચે, સરકારી સૂત્રો અનુસાર, કાચા તેલ, એલપીજી અને એલએનજી અંગે ભારત હાલમાં તુલનાત્મક રીતે સુરક્ષિત સ્થિતિમાં છે. દેશ પાસે લગભગ 25 દિવસનો કાચા તેલનો ભંડાર અને 25 દિવસના પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો સ્ટોક છે, જેમાં તે તેલ પણ સામેલ છે જે જહાજો દ્વારા ભારતના બંદર તરફ આવી રહ્યું છે.
ભારત તેની કુલ કાચા તેલની જરૂરિયાતનો 85 ટકા કરતાં વધુ આયાત કરે છે, જેમાંથી લગભગ 50 ટકા તેલ મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આવે છે, જે મુખ્યત્વે હોર્મુઝ જળડમરૂમથના માર્ગે ભારત પહોંચે છે. ઈરાન યુદ્ધ પછી આ માર્ગથી સપ્લાય પર અસર થઈ છે.
હાલांकि, ભારતે આફ્રિકા, રશિયા અને અમેરિકા પાસેથી તેલ આયાત વધારીને પોતાના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવી છે અને વ્યૂહાત્મક ભંડાર બનાવીને ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવ્યું છે.
ગત કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે ખાડી દેશો સિવાય અન્ય દેશો પાસેથી પણ તેલ આયાત વધારી છે, જેના કારણે હવે મોટી માત્રામાં તેલની સપ્લાય હોર્મુઝ જળડમરૂમથના માર્ગે નથી આવતી.
ભારતે 31 માર્ચ 2025ને સમાપ્ત થયેલ નાણાકીય વર્ષમાં કાચા તેલના આયાત પર 137 અબજ ડોલર ખર્ચ કર્યો હતો. જ્યારે હાલના નાણાકીય વર્ષના પહેલા દસ મહિનામાં (એપ્રિલ 2025થી જાન્યુઆરી 2026) 206.3 મિલિયન ટન કાચા તેલના આયાત પર 100.4 અબજ ડોલર ખર્ચ કરવામાં આવ્યા હતા.
–