નવી દિલ્હી, સપ્ટેમ્બર 30: દિલ્હી-એનસીઆરમાં વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે સંશોધિત ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (જી.આર.એ.પી.)માં અનેક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. વાયુ ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન આયોગ (સીઆક્યૂએમ)ના સભ્ય (તકનિકી) ડૉ. એસ.ડી. અત્રીએ જણાવ્યું કે આયોગની બેઠકમાં સંશોધિત જી.આર.એ.પી. શેડ્યૂલને મંજૂરી મળ્યા બાદ નવા નિર્દેશો બહાર પાડવામાં આવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે સંશોધિત યોજના હેઠળ કેટલાક પ્રાવધાનને અગાઉની તુલનામાં શરૂઆતના તબક્કામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, જે આખા વર્ષ દરમિયાન લાગુ રહે છે.
ડૉ. અત્રીએ જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી નવેમ્બર 2025માં જાહેર થયેલ જી.આર.એ.પી. શેડ્યૂલ લાગુ હતો, જેને સુપ્રિમ કોર્ટે પણ મંજૂરી આપી હતી. દરેક વર્ષમાં હિતધારકો અને નિષ્ણાતો સાથે ચર્ચા બાદ જી.આર.એ.પી.ના શેડ્યૂલની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ જી.આર.એ.પી.ની ઉપ-સમિતિએ આ વખતે શેડ્યૂલમાં ફેરફારનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કર્યો, જેને આયોગે મંજૂરી આપી.
તેઓએ જણાવ્યું કે સંશોધિત જી.આર.એ.પી.માં બે મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. પ્રથમ ફેરફાર ઈન્ટર-સિટી બસો સાથે સંબંધિત છે. અગાઉ આ બસો સાથેના પ્રાવધાન જી.આર.એ.પી.ના સ્ટેજ-2માં સામેલ હતા, પરંતુ હવે તેમને સ્ટેજ-1માં લાવવામાં આવ્યા છે.
ડૉ. અત્રીએ જણાવ્યું કે આનો કારણ એ છે કે ઈન્ટર-સિટી બસો સાથેના નિર્દેશો આખા વર્ષ દરમિયાન લાગુ રહે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દિલ્હીમાં બીએસ-6 ધોરણથી ઓછા ઉત્સર્જનવાળી બસોને પ્રવેશની મંજૂરી નથી. દિલ્હીમાં ફક્ત સી એન જી, બીએસ-6 ડીઝલ અને ઇલેક્ટ્રિક બસોના સંચાલનને મંજૂરી છે. આ વ્યવસ્થા પહેલેથી જ આખા વર્ષ દરમિયાન લાગુ છે, તેથી તેને જી.આર.એ.પી.ના સ્ટેજ-1માં સામેલ કરવામાં આવી છે.
બીજો મોટો ફેરફાર ડીઝલ જનરેટર (ડીજી) સેટ સાથે સંબંધિત છે. ડૉ. અત્રીએ જણાવ્યું કે ડીજી સેટને લગતા લગભગ 76 એવા નિર્દેશો છે, જે આખા વર્ષ દરમિયાન લાગુ રહે છે. તેમાં ડીજી સેટની ક્ષમતા સાથેના પ્રાવધાન, ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ કિટ, વાયુ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સાધનો અને 800 કિલોવોટથી વધુ ક્ષમતા ધરાવતા ડીસી સેટ સાથેના નિયમો સામેલ છે.
તેઓએ જણાવ્યું કે જ્યારે આ પ્રાવધાન આખા વર્ષ દરમિયાન લાગુ રહે છે, ત્યારે તેમને જી.આર.એ.પી.ના અલગ-અલગ તબક્કાઓમાં બાદમાં લાગુ કરવાનો અર્થ નથી. તેથી સંશોધિત જી.આર.એ.પી.માં ડીજી સેટ સાથેના પ્રાવધાનને પણ સ્ટેજ-1થી જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સીઆક્યૂએમના સભ્યએ જણાવ્યું કે સંશોધિત જી.આર.એ.પી. તૈયાર કરતી વખતે પરિવહન અને ઠોસ કચરો વ્યવસ્થાપન સહિત વિવિધ ક્ષેત્રો સાથે સંબંધિત ઉપાયો પણ તર્કસંગત રીતે એકીકૃત કરવામાં આવ્યા છે. તેનો ઉદ્દેશ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સાથે સંબંધિત સ્થાયી ઉપાયો અને જી.આર.એ.પી.ના તબક્કાવાર પ્રાવધાન વચ્ચે શ્રેષ્ઠ સમન્વય સ્થાપિત કરવો છે.
–
એસએકે/ડીકેપી