નવી દિલ્હી, 20 મે: ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાઓ અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચાના રેકોર્ડ પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. ભારતનું કહેવું છે કે છેલ્લા બેઠકના દસ્તાવેજમાં સ્થાયી અને અસ્થાયી સભ્યપદ વધારવા માટેના સમર્થનને યોગ્ય રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું નથી.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના સ્થાયી પ્રતિનિધિ પી હરીશે જણાવ્યું કે, મોટાભાગના સભ્ય દેશો સુરક્ષા પરિષદમાં બંને પ્રકારની સભ્યપદ વધારવા માટે સમર્થન આપે છે, પરંતુ દસ્તાવેજમાં તેને માત્ર ‘મહત્વપૂર્ણ સમર્થન’ તરીકે દર્શાવવું બહુમતીની રાયને યોગ્ય રીતે રજૂ કરતું નથી.
હરીશે સુરક્ષા પરિષદના સુધારાઓ પર થયેલી આંતરસરકારી વાટાઘાટો (આઈજીએન)ની બેઠકમાં જી4 સમૂહની તરફથી બોલતા જણાવ્યું. જી4માં ભારત, બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાનનો સમાવેશ થાય છે. આ દેશો સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાઓ અને પોતાને સ્થાયી સભ્ય બનાવવાની માંગને સમર્થન આપે છે.
હરીશે કહ્યું, “જી-4 ઈચ્છે છે કે આ સત્રનો એલિમેન્ટ્સ પેપર સભ્ય દેશોની રાય અને ભાવનાને યોગ્ય અને નિષ્પક્ષ રીતે દર્શાવે.”
તેઓએ જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી ચર્ચા માટે કોઈ અધિકૃત ડ્રાફ્ટ ટેક્સ્ટ તૈયાર થઈ શક્યો નથી, કારણ કે કેટલાક દેશોના નાના સમૂહે તેનો વિરોધ કર્યો છે. આ સ્થિતિમાં ‘એલિમેન્ટ્સ પેપર’ જ ચર્ચાને આગળ વધારવાનો એકમાત્ર માર્ગ બની ગયો છે, જેમાં અલગ-અલગ સુધારાના પ્રસ્તાવોના સમર્થનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે.
ગત સત્રમાં આફ્રિકી દેશોની સંયુક્ત માંગ પર ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં સ્થાયી અને અસ્થાયી બંને પ્રકારની બેઠકો વધારવા અંગેની વાત કરવામાં આવી હતી. આ પ્રસ્તાવને ઘણા દેશોએ સમર્થન આપ્યું હતું.
“યુનાઇટિંગ ફોર કન્સેન્સસ” (યુએફસી) નામના નાના સમૂહે સ્થાયી સભ્યપદ વધારવાનો વિરોધ કર્યો છે. આ સમૂહ પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા નિયમોનો ઉપયોગ કરીને ચર્ચાના અધિકૃત ડ્રાફ્ટને આગળ વધારવામાં રોકવા માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યો છે.
આ સમૂહની આગેવાની ઇટાલી કરે છે અને પાકિસ્તાન પણ આમાં ખુલ્લા સમર્થકોમાં સામેલ છે. હરીશે જણાવ્યું કે જી4 પહેલાથી જ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યું છે કે એક સંયુક્ત મોડેલ તૈયાર કરીને ટેક્સ્ટ આધારિત ચર્ચા શરૂ થવી જોઈએ.
તેઓએ કહ્યું કે આવું મોડેલ સંપૂર્ણ નિષ્પક્ષતાથી તૈયાર થવું જોઈએ અને તેમાં અલગ-અલગ દેશો અને સમૂહોની રાયનો સમાવેશ થવો જોઈએ.
યુએફસીનું કહેવું છે કે જયારે સુધી સંપૂર્ણ સહમતિ નહીં બને, ત્યારે સુધી કોઈ ચર્ચાનો ટેક્સ્ટ તૈયાર થઈ શકતો નથી. આ પર પ્રતિસાદ આપતા હરીશે જણાવ્યું કે સંયુક્ત મોડેલ ચર્ચાની શરૂઆત છે, અંત નથી. તેને માત્ર સહમતિ અથવા સૌથી ઓછા શેર કરેલી રાય સુધી મર્યાદિત નથી રાખવું જોઈએ.
તેઓએ આગળ કહ્યું કે અલગ-અલગ સમૂહો અને દેશો વચ્ચે પુલ બનાવનાર પ્રસ્તાવ અને નવા સૂચનો ટેક્સ્ટ આધારિત ચર્ચામાંથી જ ઉદ્ભવશે.
હરીશે ચેતવણી આપી કે જો ટેક્સ્ટ આધારિત ચર્ચા જલદી શરૂ નહીં થઈ, તો આઈજીએન પ્રક્રિયામાં કોઈ વાસ્તવિક પ્રગતિ થઈ શકશે નહીં.
તેઓએ જણાવ્યું કે સુધારાઓના પક્ષધર સમૂહ તરીકે જી4 ફરી એકવાર કહે છે કે વધુ વિલંબ કર્યા વિના ટેક્સ્ટ આધારિત ચર્ચા શરૂ થવી જોઈએ.
–