નવી દિલ્હી, 6 મે: સોનીપત માનવ વિકાસ રિપોર્ટ (એચડીઆર) 2026, જે હરિયાણાના માનનીય મુખ્યમંત્રી દ્વારા જાન્યુઆરી 2026માં જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો, તાજેતરમાં નવી દિલ્હી ખાતે ઔપચારિક રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો.
આ કાર્યક્રમનું આયોજન જિંદલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હરિયાણા સ્ટડીઝ (જેઆઈએચએસ) દ્વારા કરવામાં આવ્યું, જેમાં નીતિ-નિર્માતાઓ, શિક્ષણવિદો અને વિકાસ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોએ રિપોર્ટના નિષ્કર્ષો અને નીતિગત અસરોથી ચર્ચા કરી.
રિપોર્ટને હરિયાણા સરકારના પૂર્વ મુખ્ય સચિવ વિજય વર્ધન અને કેન્દ્રિય વિદ્યાલય સંસ્થાના આયોગી વિકાસ ગુપ્તાએ જાહેર કર્યો. આ પ્રસંગે વિશ્વ બેંકની વરિષ્ઠ અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. દલાલ મૂસા, યુએન વુમનના ડિપ્ટી કન્ટ્રી પ્રતિનિધિ કાંતા સિંહ, શહેરી નિષ્ણાત અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અર્બન અફેર્સ (એનઆઈયૂએ)ના પૂર્વ નિર્દેશક જગન શાહ, ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હ્યુમન ડેવલપમેન્ટના નિર્દેશક પ્રોફેસર (ડૉ.) અલખ એન. શર્મા અને યુએનડીપી ઇન્ડિયાના હેડ ઓફ કમ્યુનિકેશન્સ એન્ડ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ્સ અમરાહ અશરફ સહિત અનેક ગણમાન્ય વ્યક્તિઓ હાજર રહ્યા.
પ્રારંભિક ભાષણમાં પ્રોફેસર (ડૉ.) મૃણાલિની ઝાએ સોનીપત એચડીઆર 2026ના મુખ્ય નિષ્કર્ષો પર પ્રકાશ પાડ્યો અને ક્ષેત્રીય સંશોધનને આગળ વધારવા માટે જેઆઈએચએસની વર્તમાન અને ભવિષ્યની પહેલોની રૂપરેખા રજૂ કરી.
વિજય વર્ધન અને વિકાસ ગુપ્તાએ તેમના પ્રશાસનિક અનુભવના આધારે સંશોધન ટીમની પ્રશંસા કરી અને માનવ વિકાસ રિપોર્ટોની ઉપયોગિતા પર ભાર મૂક્યો, જે જાહેર નીતિ અને પ્રશાસનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
કાર્યક્રમમાં વિવિધ અધ્યાયોના લેખકો દ્વારા આરોગ્ય, શિક્ષણ, પર્યાવરણ, શ્રમ અને રોજગારી, શાસન, સ્થાનિક પરિવર્તન અને મૂળભૂત સેવાઓ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાંના નિષ્કર્ષોનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન રજૂ કરવામાં આવ્યું.
‘એવિડન્સ ટુ એક્શન: ડિસ્ટ્રિક્ટ હ્યુમન ડેવલપમેન્ટ રિપોર્ટ્સ ફોર ઇન્ક્લૂસિવ ડેવલપમેન્ટ’ વિષય પર યોજાયેલી પેનલ ચર્ચામાં નિષ્ણાતોએ એચડીઆરની પ્રાસંગિકતા અને ભવિષ્યની દિશા પર ચર્ચા કરી.
ડૉ. દલાલ મૂસાએ સામાજિક સુરક્ષાને માનવ વિકાસ રિપોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવતા તેને સામાજિક કરારની આધારશિલા અને સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિઓમાં લોકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે જરૂરી ગણાવ્યું.
કાંતા સિંહે પોતાના સોનીપતના અનુભવને શેર કરતા જણાવ્યું કે તેમના કિશોરાવસ્થાના સમયની તુલનામાં વર્તમાનમાં છોકરીઓની શિક્ષણ અને રમતગમત, ખાસ કરીને વૉલીબોલમાં ભાગીદારીમાં ઘટાડો થયો છે.
પ્રોફેસર (ડૉ.) અલખ એન. શર્માએ નબળા રોજગારીની ઓળખ પર ભાર મૂક્યો અને જિલ્લા સ્તરે વાસ્તવિકતાઓને સમજવા માટે પ્રાથમિક આંકડાઓના ઉપયોગને વધારવાની વકીલાત કરી.
જગન શાહે જિલ્લા સ્તરે સ્થાનિક યોજના અવસંરચનાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો અને સ્થાનિક સરકારોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ ગણાવી.
અમરાહ અશરફે વૈશ્વિક સ્તરે માનવ વિકાસ રિપોર્ટોની પ્રાસંગિકતા પર ભાર મૂક્યો, જેમાં જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી 800થી વધુ એવી રિપોર્ટો પ્રકાશિત થઈ ચૂકી છે.
પેનલ ચર્ચાનું સંચાલન પ્રોફેસર (ડૉ.) નવીન થોમસે કર્યું. ચર્ચા દરમિયાન ભાગીદારો વચ્ચે જિલ્લા સ્તરે પુરાવાઓને મજબૂત બનાવવા, ડેટા સિસ્ટમમાં સુધારો અને સંસ્થાગત ભાગીદારીને વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.
–
ડીએસસી