નવી દિલ્હી, 14 જુલાઈ: બ્રિગેડિયર મોહમ્મદ ઉસ્માન ભારતીય સેનાના મહાન અધિકારીઓમાંના એક છે, જેમણે દેશની એકતા અને અખંડિતતા માટે યુવાન વયમાં જ શહીદ થયા. 15 જુલાઈના દિવસે જન્મેલા મોહમ્મદ ઉસ્માનને તેમની અદમ્ય શૂરતા માટે “નૌશેરાના શેર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 1947-48ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં તેમના નેતૃત્વ અને સાહસે ભારતીય સેને મહત્વપૂર્ણ સફળતાઓ અપાવી. મરણોત્તર તેમને ભારતના બીજા સર્વોચ્ચ શૂરતા પુરસ્કાર મહાવીર ચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
મોહમ્મદ ઉસ્માનનો જન્મ બ્રિટિશ ભારતના સંયુક્ત પ્રાંતના ગામ બીબીપુર, મૌ જિલ્લામાં 15 જુલાઈ 1912ના રોજ થયો. તેમના પિતા પોલીસ અધિકારી હતા, જેના કારણે ઉસ્માનને બાળપણમાં જ સેનામાં જોડાવાની ઇચ્છા થઈ ગઈ હતી. ભારતીયો માટે કમિશન રેંક મેળવવા માટે મર્યાદિત અવસરો અને કઠોર સ્પર્ધા હોવા છતાં, તેમણે પ્રતિષ્ઠિત રોયલ મિલિટરી એકેડમી (આરએમએએસ)માં પ્રવેશ મેળવવામાં સફળતા મેળવી.
મોહમ્મદ ઉસ્માન 19 માર્ચ 1935ના રોજ ભારતીય સેમાં જોડાયા અને 10મી બલૂચ રેજિમેન્ટની 5મી બટાલિયનમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા. તેમને 30 એપ્રિલ 1936ના રોજ લેફ્ટિનન્ટ અને 31 ઓગસ્ટ 1941ના રોજ બટાલિયનના કેપ્ટનના પદે પ્રમોશન આપવામાં આવ્યું. 1942માં તેમણે થોડા મહિના માટે બલૂચિસ્તાનની રાજધાની ક્વેટામાં ભારતીય સેના ના સ્ટાફ કોલેજમાં પણ અભ્યાસ કર્યો. એપ્રિલ 1944 સુધી તેઓ અસ્થાયી મેજર તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા. ત્યારબાદ, એપ્રિલ 1945થી એપ્રિલ 1946 સુધી બ્રિગેડિયર ઉસ્માને 10મી બલૂચ રેજિમેન્ટની 14મી બટાલિયનની કમાન સંભાળી.
1947માં દેશના વિભાજન સમયે અનેક સૈનિક અધિકારીઓને ભારત અથવા પાકિસ્તાનની સેના પસંદ કરવાની હતી. બ્રિગેડિયર મોહમ્મદ ઉસ્માનને પાકિસ્તાનની સેમાં ઉચ્ચ પદ અને આકર્ષક સુવિધાઓનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો, પરંતુ તેમણે તેને ઠુકરાવીને ભારતની સેવા પસંદ કરી. આ નિર્ણય તેમના રાષ્ટ્રપ્રેમ અને ફરજની નિષ્ઠાનો શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ હતો.
1947-48ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન, બ્રિગેડિયર ઉસ્માને જમ્મુ-કાશ્મીરના નૌશેરા સેક્ટરની રક્ષા કરવાનો નેતૃત્વ કર્યો. પાકિસ્તાન-સમર્થિત કબાયલી અને સૈનિકો સતત આ ક્ષેત્ર પર કબજો મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ બ્રિગેડિયર ઉસ્માનની અસરકારક વ્યૂહરચના, સાહસ અને નેતૃત્વના કારણે ભારતીય સેને તેમના તમામ હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવ્યા. આ લડાઈમાં લગભગ 2 હજાર પાકિસ્તાની સૈનિક શહીદ થયા, જ્યારે ભારતના માત્ર 33 જવાન શહીદ અને 102 જવાન ઘાયલ થયા. આ વિજયે યુદ્ધની દિશા બદલવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. મોહમ્મદ ઉસ્માનની શૂરતથી પ્રભાવિત થઈને તેમને “નૌશેરાના શેર” ની ઉપાધિ આપવામાં આવી.
નૌશેરાની લડાઈ દરમિયાન પાકિસ્તાની સેના બ્રિગેડિયર ઉસ્માનનો માથો કાપીને લાવવા માટે 50 હજાર રૂપિયાનો ઇનામ આપવાનો એલાન કર્યો હતો. બીજી તરફ, બ્રિગેડિયર ઉસ્માને શપથ લીધી હતી કે જયારે સુધી ઝાંગરને પાકિસ્તાનના કબજાથી મુક્ત નથી કરાવી લેતા, તેઓ શાંતિથી બેસી નહીં રહે.
3 જુલાઈ 1948ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં મોરચે પર રહેતા બ્રિગેડિયર મોહમ્મદ ઉસ્માન દુશ્મનના ગોળાબારીમાં શહીદ થયા. તેઓ સ્વતંત્ર ભારતના સૌથી વરિષ્ઠ સૈનિક અધિકારીઓમાંના એક હતા, જેમણે યુદ્ધભૂમિમાં પોતાના પ્રાણો અર્પણ કર્યા. તેમની શહાદતે સમગ્ર દેશને ભાવુક કરી દીધું અને તેમને રાષ્ટ્રીય વીર તરીકે સન્માન મળ્યું.