મુંબઈ, સપ્ટેમ્બર 10: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ)ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા અને ભારતીય પ્રતિભૂતિ અને વિનિમય બોર્ડ (સેબી)ના અધ્યક્ષ તુહિન કાંત પાંડે ગુરુવારે ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ 2026 દરમિયાન ભારતના પ્રથમ ટોકનાઇઝ્ડ કોર્પોરેટ બોન્ડ પાયલટનું શુભારંભ કર્યું. આ પગલું દેશના નાણાકીય બજારોમાં બ્લોકચેન ટેકનોલોજી અને કેન્દ્રિય બેંક ડિજિટલ કરન્સી (સીબીડીસી)ના ઉપયોગ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ કદમ માનવામાં આવે છે.
આ પાયલટ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ટોકનાઇઝ્ડ સિક્યોરિટીઝ અને એસેટ સેટલમેન્ટમાં બ્લોકચેન ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ રૂપિયા (સીબીડીસી)નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. શરૂઆતના તબક્કામાં આ વ્યવસ્થા કોર્પોરેટ બોન્ડ પર કેન્દ્રિત રહેશે, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેનો વિસ્તરણ અન્ય નાણાકીય સંપત્તિઓ જેમ કે શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ સુધી કરવામાં આવી શકે છે.
કાર્યક્રમને સંબોધિત કરતા આરબીઆઈના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ હવે માત્ર એક ઉદ્યોગ પરિષદ નથી, પરંતુ આ એક મંચ બની ગયું છે જ્યાં નાણાકીય ક્ષેત્રના વિવિધ પક્ષો ભવિષ્યની નાણાકીય વ્યવસ્થાને આકાર આપતા વિચારો પર ચર્ચા કરે છે.
મલ્હોત્રાએ ભારતમાં ડિજિટલ નાણાકીય પરિવર્તનની સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે દેશમાં હવે 57 કરોડ પ્રધાનમંત્રી જન ધન યોજના ખાતા, 25 કરોડ સૂક્ષ્મ વીમા પોલિસીઓ અને અતલ પેન્શન યોજના હેઠળ 9 કરોડ લાભાર્થીઓ છે. જ્યારે, યુપીઆઈ પર લગભગ 80 કરોડ વ્યવહારો નોંધાયા છે.
મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે આ સિદ્ધિઓની સૌથી મોટી વિશેષતા માત્ર તેનો પાયમાનો નથી, પરંતુ ડિજિટલ નાણાં હવે લોકોના દૈનિક જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયો છે. તેમણે જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રના સહકારથી દેશમાં વ્યાપક નાણાકીય સમાવેશન શક્ય બન્યું છે.
તેમણે કહ્યું કે હવે આગામી લક્ષ્ય નાણાકીય સેવાઓને દરેક વ્યક્તિ સુધી, દરેક સમયે અને દરેક સ્થળે ઉપલબ્ધ કરાવવું હોવું જોઈએ. તેમના અનુસાર, પરંપરાગત નાણાકીય સંસ્થાઓને મહિલાઓ, સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (એમએસએમઈ) અને ખેડૂતો સુધી નાના લોન પહોંચાડવામાં અનેક પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે. આ સ્થિતિમાં ફિનટેક કંપનીઓ ટેકનોલોજી દ્વારા આ ખામીઓ દૂર કરી શકે છે અને નાણાકીય સમાવેશનને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
આરબીઆઈના ગવર્નરે આ ઉપરાંત જણાવ્યું કે ફિનટેક ક્ષેત્રમાં નવીનતા જેટલી મહત્વપૂર્ણ છે, તેટલી જ મહત્વપૂર્ણ વિશ્વાસ પણ છે. તેમણે જણાવ્યું કે વિશ્વાસ બનાવવામાં વર્ષો લાગી શકે છે, પરંતુ તે ખૂબ ઓછા સમયમાં તૂટે છે. તેથી, ફિનટેક કંપનીઓને પારદર્શિતા, સમાવેશન અને સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત જોખમોનું ગંભીરતાથી સમાધાન કરવું પડશે.
મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું, “જો કોઈ નાણાકીય પ્રણાલી પ્રકાશની ગતિથી ચાલે છે પરંતુ લોકોનો વિશ્વાસ મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તો તેને વ્યાપક સ્વીકૃતિ નહીં મળે.” તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ટેકનીકી પ્રગતિ સાથે સાથે વિશ્વાસ અને સુરક્ષાનું નિર્માણ પણ સમાન રીતે જરૂરી છે.
–